Ruud Hendriks

is geen goeroe. En wil dat ook niet zijn. Heeft 'de wijsheid' niet in pacht, wél geduld, scherpte, dienstbaarheid en doorzettingsvermogen. Is verhalenveelvraat. Richt zich als trainer op de stimulans van iemands visie, persoonlijke invalshoek, smaak en stijl. Gelooft er heilig in dat de schrijver torenhoog bóven de theorie staat. Hekelt het omgekeerde. Is bijna non-stop in de weer met media, en media-trends.

Ruud werd op 12-jarige leeftijd in vuur en vlam gezet door '12 Angry Men', het beroemde rechtbankdrama van Sidney Lumet. Wist toen zeker: dit is het. Studeerde om die reden af aan de Filmacademie, werkt sinds 1995 als regisseur, schrijver, scriptcoach, trainer en docent. Koestert oude én nieuwe media. Ervaart dagelijks Einsteins gelijk: "Logica brengt je van A naar Z, verbeelding brengt je overal." In een enkele zin de kern van scenarioschrijven. En van oudsher van verhalen vertellen en beleven.

Ruud Hendriks - Trainer

Trainingen van Ruud Hendriks

Scenario en Storytelling

  • Scenario voor Documentaire en/of Fictie
  • Story in Context: storytelling voor nieuwe media

"Geschiedenis is fictie die heeft plaatsgevonden, en fictie is geschiedenis die had kunnen plaatsvinden." - André Gide

Verhalen ontwikkelen betekent vormgeven van ervaringen en gedeelde waarden van mensen. Dankzij verhalen worden we in staat gesteld te leren vanuit verschillende invalshoeken en de realiteit te begrijpen vanuit diverse perspectieven en zienswijzes. Dat kan ons helpen bij het maken van keuzes.

Ten diepste is de belangrijkste vraag die verhalen voortbrengt: wat betekent het mens te zijn? Van oudsher vertellen mensen vanuit die vraagstelling, gedreven door nieuwsgierigheid en verwondering, omdat ze zélf geraakt willen worden en verlangens delen die diepverscholen persoonlijke en culturele wortels hebben.

Bovenstaande trainingen benader ik flexibel en desgewenst in mengvormen. De trainingen richten zich op scenario-ontwikkeling en storytelling voor oude en nieuwe media. Voor wie het specifieker wil: documentaire, fictie, maar ook vormen van cross- en transmedia, voor vernieuwende vormen van journalistiek, en media-crossovers.

Feitelijk maak ik zelf geen groot verschil tussen Documentaire, Fictie en Storytelling. De meest relevante kern is dat het draait om je vermogen je visie, invalshoek en intentie in te zetten om een ander te raken. Gezien, gehoord, gelezen en gedeeld te worden.

Eenmaal op een webpagina beland, investeert de bezoeker gemiddeld niet meer dan acht seconden. Acht seconden die je is gegund om die bezoeker te boeien, prikkelen, informeren, kortom: vast te houden.

Hoe je dat doet, wil ik je graag leren. Hoe je het eerste, prille en kwetsbare idee kunt ontwikkelen tot een kansrijk verhaal. Hoe je de vluchtige aandacht van publiek verdient of afdwingt. En niet te vergeten, onze tijd indachtig: hoe je publiek zelf aandacht gééft.
Voor wie: Ervaren en onervaren schrijvers, regisseurs, (web)redacteuren, editors, journalisten. Ook vakspecialisten zoals cameramensen, geluidsmensen, en producenten zijn welkom. In feite telt vooral de wil om een goed verhaal te vertellen, daar aan bij te dragen, of de wens of behoefte zelf toe te komen aan een verhaal dat te lang in een la is blijven liggen.

Als trainer stimuleer ik het delen en verbinden van kennis en expertise van alle verhalende mediavormen. Iemand die bijvoorbeeld gewend is radio te maken, kan vertrouwen op juist een groot visueel verbeeldingsvermogen vanuit een heel specifiek vak en een even specifieke invalshoek. Vaak wordt dat onderschat!

Waar: Op nader te bepalen locatie. In overleg of op basis van eigen voorstel.

Aantal deelnemers: Minimaal 4, maximaal 8.

Wanneer: De trainingen worden in verschillende sessie-lengtes aangeboden: de korte versie van twee dagen, de middenlange versie van 4 dagen en lange versie van 8 dagen. Streven is die dagen telkens te spreiden over opeenvolgende weken. De training voorziet namelijk in uitgebreide en op de persoon afgestemde feedback: samen met de diversie bijeenkomsten houdt dat de training scherp en arbeidsintensief.

Materiaal: elke deelnemer ontvangt een reader, desgewenst persoonlijk afgestemd.

De strekking van de trainingen: De trainingen hebben dezelfde strekking. Doel is om een eerste idee te ontwikkelen tot verhaal dat via de eigentijdse mediakanalen kan worden gedistribueerd. Hieronder volgt de nadere uiteenzetting van de inhoud en aanpak van de trainingen.

Scenario en Storytelling: Facts and Fiction

We kunnen zien. Daarom willen we gezien worden.
We kunnen horen. Daarom willen we gehoord worden.
We kunnen raken. Daarom willen we geraakt worden.
- Hannah Arendt

Hannah Arendt verwoordt perfect waarom ik geen vooropgezet onderscheid maak tussen vertelvormen. Priorititeit voor de verhalenverteller is een publiek raken. Zo ongeduldig als het publiek in onze tijd ook is, zo geduldig, precies en gedisciplineerd moet de verhalenverteller zijn.

Schrijven is een werkwoord. Scenarioschrijven al helemaal. Dat vooropgesteld. In tegenstelling tot een roman is een scenario echter geen eindproduct, maar een halfproduct. Behalve om scherpte, eigenheid, en een persoonlijke visie, gaat het bij scenarioschrijven om dienstbaarheid. En een olifantenhuid is onmisbaar.

De trainingen zijn gericht op de schrijver. De schrijver telt vóór alles. Pas daarna telt de theorie. De trainingen leren de schrijver de theorie als gereedschap te gebruiken. De drie trainingen volgen feitelijk één en dezelfde intentie: het gedroomde resultaat is een goed verhaal en een aandachtig publiek. Ongeacht het hokje, het genre of de methode.

Proloog: de schrijver en het verhaal

Wat versta je onder een goed verhaal? Hoe vertel je een goed verhaal? Op wie richt je je verhaal? Hoe dwing je aandacht af, dwars door alle ruis? En belangrijkste van alle vragen: wat heb je te vertellen, dat wil zeggen: wat heb je te melden?

Leren schrijven is één, maar hoe raak je iemand? Structuren en patronen doorgronden: interessant. Maar hoe ontwikkel je visie en overtuigende invalshoeken?

Voordat het woord 'scenario' valt, zijn dat cruciale vragen die de schrijver in het vroegste stadium van verhaalontwikkeling beantwoordt.

Theorie, regels en wetmatigheden vertellen slechts de helft van het schrijfproces. Die andere helft blijft vaak buiten beschouwing: je publiek, klant of doelgroep in beweging krijgen. Geruststellend aan het vermogen een goed verhaal te vertellen, is dat die kwaliteit in elke tijd, dus ook de onze, relevant en urgent is.

Een goed verteld verhaal dwingt de aandacht af van je publiek, intensiveert en verdiept die aandacht. In onze gefragmenteerde tijd, vol afleiding, hypes en trends, is het verdienen van die aandacht een 'heilige graal'. Ook de bedrijfswereld realiseert zich dat.

Het orakel van Delphi heeft onverminderd gelijk: "Ken Uzelve."

Ik neem dat als trainer zeer ter harte. In een notendop is dat de kern van de trainingen.
De (scenario)schrijver vreest om te beginnen dat orakel van Delphi niet. Jezelf kennen is de belangrijkste voorwaarde voor het slagen van je verhaal. Het gaat hier niet om therapie, een cursus mentaal zweefvliegen of psychologie: het is jezelf op het spel durven zetten in de jacht op noodzakelijke menselijke drijfveren en eigenschappen.
Emotie is de hoofdzaak, ratio ondersteunt. Des te groter de zuiverheid en zelfkennis van de schrijver, des te groter de kans dat hij wordt gezien, gehoord, gelezen, gevonden, gedeeld en gevoeld door de ander: het publiek.

Daarom: omdat emotie de hoofdzaak is, staat de schrijver voorop. En omdat ratio ondersteunt, is de scenariotheorie dienstbaar aan de schrijver. Niet andersom.

Eerste akte: de schrijver en zijn/haar visie

In de trainingen zijn schrijfoefeningen er allereerst op gericht een eigen visie te ontwikkelen. Je leert grip te krijgen op jezelf, door te leren zo scherp mogelijk te omschrijven wat je wilt vertellen en waarom. Je zult merken hoe goed dat is voor je zelfvertrouwen, en ook hoe je dat stimuleert. Des te beter het lukt je eigen visie te verwoorden en formuleren, des te groter de kans van slagen van elke volgende stap in de scenario-ontwikkeling.

Als trainer stimuleer ik zoveel mogelijk. Ik draag zoveel mogelijk bij met als voorwaarde dat het past binnen je visie. Al in dit prille stadium gaat het er mij om jouw stem dominant te krijgen en daarmee je visie. Het is de voorwaarde die ervoor zorgt dat alle theorie ook werkelijk dienend gereedschap is, en jou als schrijver helpt en steunt.

Het ontwikkelen van een eigen visie schept zichtbaar en merkbaar plezier. Schrijvers zijn altijd kwetsbaar. Schrijven vergt moed, het lef om te falen. Daar de "sport" van leren inzien stemt het ontwikkelingsproces rustig.

Tweede akte: de schrijver aan het werk

'Drama' betekent, uit het Grieks vertaald, niet meer of minder dan 'handeling': het is de belangrijkste bouwsteen voor een goed verhaal, en zeker het scenario.

Net als het schrijven van een scenario een vorm van ordening is, zo is het ontwikkelen van een verhaal, het voorwerk van het scenario, een proces van schiften, onderzoeken, en selecteren. Des te beter het lukt te denken en werken vanuit je eigen visie, des te groter de kans van slagen van deze veelal chaotische, weerbarstige fase.

Dit is de fase waarin je een richtlijn scherpstelt. Die richtlijn geeft houvast. Je leert jezelf vast te houden aan je intentie: waarom je dit verhaal wilt vertellen. Het dwingt je na te denken over de urgentie, de noodzaak van je verhaal. Dat sterkt je in het proces dat een schrijver, zeker de scenarioschrijver, aangaat: het overtuigen van anderen. Wie zichzelf echter niet heeft overtuigd, overtuigt de ander niet.

Schrijfoefeningen zijn in de trainingen gericht op het structureren van je materiaal. In deze fase merk je hoe dienstbaar de beschikbare theorie kan zijn. Door stap voor stap te bouwen, te ontwikkelen, leer je inhoud aan (vertel)vorm te koppelen.

Dit is binnen de trainingen de fase waarin de voornaamste aanknopingspunten met de scenariotheorie worden gezocht. Een veelvoud van relevante thema's komt aan bod:

  • De visie
  • Feit versus Fictie
  • Het 'waarom'
  • Het onderwerp
  • Het conflict en de confrontatie
  • De essentie van drama: handeling
  • Oerverhalen: welke verhalen overleven eeuwen en wat is hun geheim?
  • Chaos, orde en volgorde
  • Je publiek
  • Media- en distributie-kanalen
  • Geldstromen en verdienmodellen
  • Genres
  • Talent en discipline: schrijven als vak
  • Het idee
  • De logline en de premisse
  • Van idee tot korte synopsis
  • Van korte naar lange synopsis
  • Het verhalende treatment
  • Thema's en motieven visualiseren
  • Karakters: protagonist(en) en antagonist(en)
  • Invalshoeken en perspectieven
  • Taal van beeld en geluid
  • Vooruitdenken: montage, geluidsnabewerking en muziek
  • Het scenario: format, visueel schrijven, de scene, de sequentie
  • Inhoud versus vorm: vertelstijlen
  • Kritiek en zelfkritiek: evaluatie, feedback, 'taking notes'

Als trainer help en stimuleer ik je vanuit je eigen visie en intentie te blijven denken en werken. Feedback heeft hier mijn volle aandacht: duiden wat voor verbetering en verscherping vatbaar is, denken in oplossingen, handvatten aanreiken die passen binnen je inhoudelijke doelstellingen.

Waar nodig of net zoveel als je als schrijver wil, illustreer of demonstreer ik vergelijkbare voorbeelden van verhalen, films, documentaires die representatief zijn voor je intentie, en aansluiten bij thema en onderwerp. Bovenal leert deze fase je dat schrijven ook herschrijven is. Een soms confronterend en frustrerend proces waar elke scenarioschrijver, ongeacht zijn of haar ervaring, de tanden in moet zetten. En moet leren doorbijten.

De keerzijde die ik als trainer niet uit de weg ga is namelijk: des te sterker je verhaal groeit en concrete vormen aanneemt, des te groter de noodzaak er reactie op te krijgen van mensen die er in je vak toe doen en die kunnen bijdragen aan het realiseren van je scenario. Onherroepelijk blijkt de kwetsbaarheid van de schrijver, want elke lezer vindt iets van het scenario. Je leert koers te houden, door bij je visie te blijven. Maar je leert ook luisteren, feedback te wegen en te beoordelen. Dealen dus, met de praktische werkelijkheid van het scenarioschrijven.

Derde akte: de schrijver en het resultaat

Geen enkele eerste scenarioversie wordt gerealiseerd, dat wil zeggen verfilmd. Het eerste resultaat, de eerste versie van het scenario is een grote bevalling. Het vergt grote inspanning over langere tijd. Desalniettemin is die eerste versie nooit de laatste.
Deze fase haakt in bij de voorgaande ontwikkelstadia. Nu richt je je op evaluatie. Ook hier komt de theorie van scenarioschrijven, net als die van dramaturgie, zeer van pas. De dramaturgie richt zich in feite op waarom-vragen. Antwoorden op die vragen helpen je als schrijver, en zijn vaak een goede basis voor volgende, betere versies van je scenario.

Als trainer leer ik je scherpte te ontwikkelen en respect voor jezelf en wat je hebt geschreven. Omdat je als schrijver kwetsbaar en feilbaar bent, en omdat de dialoog over het scenario heel gemakkelijk kan ontsporen, is het belangrijk voor jezelf te benoemen welke 'taal' er moet worden gesproken om de voortgang van het scenario en het bewaken van je intentie en de kwaliteit van je verhaal te waarborgen.

Epiloog:

Ten diepste is de belangrijkste vraag van de schrijver, verhalen verteller: wat betekent het mens te zijn? Mensen vertellen van oudsher vanuit die vraagstelling, gedreven door nieuwsgierigheid, verwondering, verhalen omdat ze zélf geraakt zijn door waarden en verlangens die diepverscholen persoonlijke en culturele wortels hebben.

Het moment waarop we een verhaal delen of beleven creëert een sociale band met anderen, en vergt een emotionele relatie tussen verteller en publiek die onontkoombaar is. Verhalen zijn in staat belangrijke thema's en onderwerpen te belichten, en mogelijkheden, kansen te genereren tijdens een crisis en mensen naar oplossingen voor problemen te leiden. Des te concreter die crisis wordt vormgegeven en voorgesteld, des te groter de kans dat het publiek die crisis herkent en erkent, des te groter de kans dat het verhaal slaagt. Dat is altijd zo geweest, en gaat ook op voor onze moderne tijd, nu en in de toekomst.

Tot slot: de reis die ons uit onze comfort zone weet te verleiden is magisch, leerzaam, confronterend, verontrustend, onderhoudend en vermakelijk. Het verhaal bindt en verbindt. Als trainer wil ik daar constant in voorgaan: uit de comfort zone te treden en uit te nodigen tot verwondering.

Scenarioschrijven voor documentaire

Op 26 januari, 2, 9 en 16 februari 2016 organiseert Trainersburo een training Scenarioschrijven specifiek gericht op documentaire.

De deelnemers kunnen vooraf hun idee voor een documentaire ter voorbereiding naar de trainer Ruud Hendriks mailen. Naast theorie krijgt de training zo direct pragmatisch richting. Het documentaire genre is minder aan strikte 'regels' gebonden dan fictie. Het ontwikkelen van een eigen 'stem', zienswijze op inhoud en vorm, is cruciaal!
Het idee wordt in een aantal stadia uitgewerkt, telkens met als doel dat idee aan te scherpen. Deelnemers leren vanuit beoogd doel 'terug te denken', het traject stap voor stap op waarde schattend. De training wordt van meet af aan direct afgestemd op (leer)behoeften en -wensen, van deelnemers.

De volgende onderdelen zullen worden behandeld:
Idee voor documentaire herkennen

Vaardigheden (neus) ontwikkelen voor relevante ideeën voor documentaire hebben altijd aandacht. De training voorziet er in eigen denkbeelden en voorkeuren scherp te onderzoeken. In het enorme aanbod van 'media' en vertelde verhalen is het belangrijk je eigen zienswijze heel goed

  1. te onderzoeken
  2. te formuleren
  3. te 'dramatiseren' (conflicten en confrontaties benoemen)
  4. je vertelvorm te bepalen.
Klein idee > Groter verhaal

Inderdaad zijn opbouw en spanningsboog bepalend voor de overtuigingskracht van een verhaal. Omgekeerd werkt het ook: wanneer je binnen het nieuws gepakt en geboeid raak door een 'groot thema', dat internationaal aanspreekt, kan je je afvragen: hoe kan ik dát grote thema herleiden naar een verhaal waarin het relevant wordt binnen de vierkante meter 'wereldbeeld' van de kijker?
Deze training richt zich naast dit soort vragen vanzelfsprekend ook op de vragen die je jezelf als schrijver en maker stelt om het idee te wegen op 'dramatische' potentie. Je leert denken en werken met 'criteria' waar een goed idee voor een documentaire aan moet voldoen.

Schrijven scenario

In de training is dit de 'hoofdlijn'. Elke concrete stap bij het schrijven van het scenario is gebaat bij een goed doordachte ontwikkelfase van het idee. In deze fase is het papier en de tijd nog 'geduldig': daarvan moet zéker de schrijver profiteren. Des te beter het idee is uitgedacht en gewogen op potentie (zeggingskracht, relevantie, etc) des te beter de kans van slagen bij het uitwerken ervan tot scenario.

Pitchen

Pitchen is en blijft belangrijk, altijd, ongeacht je ervaring, zowel 'op papier' als mondeling.
Hoe dwing je jezelf het beoogde verhaal tot de kern terug te brengen? Pitchen is ook afhankelijk van je 'publiek': wanneer het er echt om gaat een idee of voorstel te 'verkopen', is het belangrijk je als maker ver van tevoren te verplaatsen in de 'afnemer'.

En ook…

Vaak is het zo dat scenarioschrijvers "ideeën laten varen omdat ze niet interessant genoeg zouden zijn voor een grote groep."
In deze training is er de stimulans om juist de zekere mate van vrijheid en eigenheid aan te grijpen om ideeën werkelijk te onderzoeken. Ruud Hendriks trekt graag die spreekwoordelijke la met ideeën die 'zijn blijven liggen' open.

Tot slot:

Behalve de vier dagen van de training zelf is Ruud altijd bereikbaar voor feedback, ook achteraf nog! Deelnemers mogen hem dus mailen of bellen, zoveel men dat nodig vindt. Naast het schrijven zelf is heel veel kijken en leren analyseren evenzeer een onmisbare 'tool' voor de schrijver en maker. Ook dat wordt uitgebreid gedaan.

Vraag informatie aan over de training van Ruud Hendriks

Naam(*)
Vul uw naam in

Telefoon
Ongeldige invoer

E-mail(*)
Onjuist e-mail adres.

Bericht(*)
Ongeldige invoer

Ongeldige invoer

e-max.it: your social media marketing partner
Naar boven